Van flits tot miljoenenpubliek: hoe voetbal de televisie veroverde
Voetbal en televisie zijn tegenwoordig onlosmakelijk met elkaar verbonden. Volgepakte huiskamers, gezamenlijke kijkmomenten en kijkcijfers die oplopen tot historische hoogtepunten. Maar die vanzelfsprekendheid is het resultaat van een lange en voorzichtige ontwikkeling. Ooit was voetbal op televisie beperkt tot korte flitsen — en werd live-uitzenden zelfs als een gevaar gezien.
De angst voor lege tribunes
In de jaren vijftig en zestig stond televisie nog in de kinderschoenen. Wedstrijden werden niet live uitgezonden, maar hooguit samengevat in korte fragmenten. Programma’s als Sport in Beeld (de voorloper van Studio Sport) lieten doelpunten en hoogtepunten zien, vaak pas dagen later. Clubs en voetbalbestuurders vreesden dat supporters thuis zouden blijven als ze alles gratis op televisie konden volgen.
Die angst bleef lang bestaan. Zelfs toen de techniek het toeliet, hield men de rem erop. In Nederland werd tot ver in de jaren tachtig gedacht dat live voetbal op tv funest zou zijn voor het stadionbezoek. Het voetbal moest in het stadion worden beleefd, niet vanaf de bank.
Radio als belangrijkste informatiebron
Wie toch op de hoogte wilde blijven, was aangewezen op de radio. Langs de Lijn, sinds 1967 een vaste waarde op zondagmiddag, werd het kloppende hart van de sportverslaggeving. Maar ook daar golden strikte regels. Pas na 15.00 uur mocht er live verslag worden gedaan van wedstrijden. Tot die tijd kregen luisteraars alleen tussenstanden door.
Het idee was helder: eerst moest het publiek de kans krijgen om zelf naar het stadion of sportveld te gaan. Media mochten het voetbal niet “wegkapen” uit de stadions.
Voorzichtige stappen op televisie
In de jaren tachtig begon het denken langzaam te veranderen. De vraag naar meer voetbal op tv nam toe, mede door buitenlandse voorbeelden. Toch bleef Nederland voorzichtig. Live wedstrijden waren uitzonderingen en samenvattingen bleven de norm.
Pas in de jaren negentig kwam de echte doorbraak. Met de komst van betaaltelevisie werd live voetbal ineens een verdienmodel in plaats van een bedreiging. Clubs ontdekten dat televisiegelden juist konden bijdragen aan professionalisering en groei. De gevreesde lege tribunes bleven uit.
Van bijzaak naar televisiespektakel
Studio Sport groeide mee met die ontwikkeling. Waar het programma ooit begon met korte flitsen, werden live-uitzendingen, uitgebreide analyses en voetbalpraat steeds belangrijker. Europese wedstrijden, interlands en finales kregen vaste plekken op de buis. Voetbal werd niet alleen bekeken, maar ook besproken en ontleed.
Het ultieme bewijs: miljoenen voor één wedstrijd
Hoe ver die ontwikkeling is gegaan, werd onlangs nog eens pijnlijk duidelijk. Ruim 9 miljoen voetballiefhebbers zagen hoe Oranje op het WK in 2024 van Argentinië verloor. Volgens cijfers van de Stichting Kijkonderzoek was dit de best bekeken Oranje-wedstrijd ooit.
Het contrast met de beginjaren kan nauwelijks groter zijn. Waar men ooit bang was dat een live-uitzending het stadion zou leegtrekken, blijkt nu dat voetbal op televisie hele landen kan stilleggen.
Altijd en overal voetbal
In het digitale tijdperk is voetbal overal. Via televisie, livestreams, apps en sociale media volgen fans elke minuut van de wedstrijd. Wie wil weten welk voetbal op tv vandaag te zien is, hoeft niet verder te kijken dan het scherm in de huiskamer of de telefoon in de hand. Samenvattingen zijn binnen seconden beschikbaar, doelpunten gaan viraal en kijkcijfers breken records.
Wat begon met korte flitsen en voorzichtig beleid, is uitgegroeid tot een mediaspektakel zonder weerga. En juist die geschiedenis laat zien hoezeer voetbal en televisie elkaar niet hebben verzwakt — maar sterker hebben gemaakt.